اصلاح طلبان باید با شورای نگهبان رایزنی کنند
اصلاح طلبان باید با شورای نگهبان رایزنی کنند
به جای این كه فقط مردم را به رای دادن ترغیب كنیم، برویم و با نهادهای موثری مثل شورای ­نگهبان وارد فضای گفت ­وگوهای سازنده و انتقادی شویم و به آنها توصیه كنیم،‌ اجازه بدهند آدم ­های شایسته، برگزیده و برجستگان احزاب وارد انتخابات شوند.

گفتارنامه: در شرایطی كه در روزهای پایانی سال جاری قرار است، انتخابات مجلس ­­یازدهم برگزار شود، مردم در سطوح و لایه ­های مختلف،‌ انواع و اقسام تحدیدها را متوجه خود می­بینند كه در نتیجه ی چنین حالتی مانع ­ها گسترش یافته و آرامش جامعه روز به روز بیشتر تهدید می­شود تا چگونگی فضای انتخابات به سوالی مبهم تبدیل شود. یكی از راه كارهای برون رفت ازچنین حالتی، ایجاد فضایی تعاملی بین رقبای سیاسی است تا بلكه بتوانند، با مدیریت وضعیت،‌ در شرایطی به استقبال انتخابات بروند تا فاكتورهای«حداقل»ی برای برگزاری انتخابات در حالتی كه افكار عمومی را راضی به رای دادن كند، حاصل شود.

گفت ­وگوی « گفتارنامه» با «محمد عطریان ­فر» عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی پیرامون لزوم هم نشینی و همراهی دو جریان شاخص اصلاح­ طلب و اصولگرا در آستانه انتخابات مجلس یازدهم می باشد که در ادامه می آید:

گفتارنامه: گفت ­وگو را از عكسی كه شما از بهزاد نبوی و احمد توكلی منتشر كردید، شروع كنیم.

صحبت از تصویر آقایان بهزاد نبوی و احمد توكلی است كه در حاشیه دیداری كه سیاسیون دو جریان با رییس­ جمهوری داشتند، گرفته شده است. جلسه پیام كاملا روشنی داشت و بر این امر استوار بود كه شرایط، شرایطی سخت است و بحران­ های سیاسی و برخی از اتفاق­ هایی كه در سطح جهانی رخ داده،‌ ما را در نقطه­ ای قرار داده است كه باید برخی از اختلافات را فراموش كنیم و دست همدلی و برادری به هم بدهیم، تا از شرایط سختی كه دچارش شدیم، به سلامت عبور كنیم. تقریباً در آن جلسه اكثریت حاضران،‌ كلام رییس ­جمهوری را به رسمیت شناختند و در همین راستا سخن گفتند. بعد از اقامه نماز و قبل از افطار،‌ این دو چهره سیاسی و مبارز قدیمی در حال گفت ­وگو از محل نماز جماعت خارج می­ شدند كه كمی گفتیم و خندیدیم. گفتیم دو جریان به هم رسیده­اند و اگرچه بین ­شان مرزی هست، اما به هرحال كاركردشان می­تواند در یك راستا موثر واقع شود. از هر دو خواهش كردم، به عنوان دو پیر عرصه سیاست كنار هم بایستند و دست در دست هم بدهند تا از آنها عكس بگیرم. بهزاد نبوی اگر چه كمری خمیده دارد، خودش را به سختی بلند كرد و این عكس فی ­الواقع حاصل و حادث شد. ببینید!‌ ما در یك نقطه­ ای قرار گرفتیم كه گرفتاری ­های ­مان زیاد است. ما در رابطه با حوزه فعالیت ­های حزبی به معنای واقعی كه احزاب تاثیرگذار باشند،‌ تلاشی كافی نداریم. متاسفانه فعالیت­ های حزبی در ایران، بیش از آنكه معطوف به یك امر واقع باشد و در عرصه انتقال قدرت هدایت ­مان كند، بخش نسبتاً گسترده ­ای از فعالیت­ های احزاب چون در واحدهای كوچك و متكثر شكل می گیرد، محصولی ندارد و ما را گرفتار عوارض خودش می­ كند.

در واقع، هیچ­ وقت نمی ­شود در كشوری ۴۰ حزب داشته باشیم. معمولا دو نظریه، سه نظریه و حداكثر چهار نظریه وجود دارند كه مانیفست دارند و مدعی ­اند و برنامه مدیریتی خاص خودشان را مطرح می ­كنند و همچنین پایگاه اجتماعی و طرفدارانی هم دارند. این كه شما بیایید، یك عرصه­ ای باز كنید كه احزاب به اندازه ده ­ها عدد شكل بگیرند و شروع به فعالیت كنند، بیش از آنكه این شیوه تكثری حزبی مایه قوت باشد، موجب شكست و تضعیف خواهد شد. در واقع وقتی یك امری از اندازه ­های طبیعی خودش بزرگ ­تر شد شكل طنز پیدا می­كند. پس اگر برخی از رفتارهای حزبی رایج در ایران را طنز بدانیم، قضاوتی غلط نداشته ­ایم. لكن در یك نقاطی هم وقتی در یك جامعه و نظام سیاسی احزاب اجازه فعالیت پیدا می ­كنند، حتی احزاب رقیب روی یك پایه نظری با هم اتحاد نظر دارند. آن پایه و بیس مشترك عبارت­ از این است،‌ در مقام تامین منافع و مصالح ملی و تامین منفعت مردم و تقویت زندگی مناسب مردم طرح و برنامه داریم. منِ حزب «A» یك روشی و شما با حزب «B»  روش خاص خودتان را دارید. در حالی كه هر دو در راستای هدفی واحد تلاش می­كنیم، با این تفاوت كه روش­های متفاوت داریم كه خودِ‌ این روش­ها هم در سلیقه­ های سیاسی می ­تواند بازتاب داشته باشد و هم از لحاظ ظرفیت ­های زمانی، ممكن است برخی از دیدگاه­ ها را تقویت یا تضعیف كند. در حال حاضر، ما در یك نقطه­ ای قرار گرفته ­ایم كه دشمن مشترك ­مان اصل نظام را هدف ­گیری كرده است، طبیعی است باید نوعی همگرایی را تجربه كنیم و برخی از اختلاف­ هایی را كه متاسفانه اختلاف­ هایی كلی­ تر از حزب را به وجود می­آورد و باعث می­ شود احزاب با هدف تخریب یكدیگر نظام را تخریب ­كنند، كنار بگذاریم. در واقع عكس مشترك آقایان توكلی و نبوی بازتابی از مطالبه ملی، مطالبه نخبگانی، مطالبه سیاسی و مطالبه رهبران و مدیران اجرایی كشور است كه ما باید دراین نقطه به اتحاد نظر برسیم تا بتوانیم، با دشمن اصلی مقابله كنیم وبدانیم، فضای فعلی می ­طلبد، انشقاق و اختلاف را كنار بگذاریم و رفاقت را مدنظر قرار بدهیم.

گفتارنامه: با این نقطه ایده­ آل چقدر فاصله داریم؟

بسیار زیاد! اما به هرحال این آغاز راهی است كه در بیش از سه دهه گذشته فراموش اش كرده­ایم. ما حتی بر این باوریم، احزاب رقیب باید در یك سطح از مسائل و موضوع­ ها به زبان مشتركی برسند. امروز در كشور بزرگی مثل آمریكا به عنوان یکی از قدرت های جهانی با رقبایش، که رقیب­ های سختی هم هستند، در حوزه فرامرزی زبان مشترك دارند. به طوری كه شورای روابط خارجی ایالات ­متحده از گروه­های مختلف با سلیقه های متضاد و در فضایی فراتر از احزاب سیاسی، می­نشینند و طراحی می­كنند و حتی برای قرن آینده برنامه­ ریزی می ­كنند. این عین رفتار منطقی و تاثیرگذاری است كه ما هم باید در كشورمان پیاده كنیم. مثلا فرض كنیم، رهبری در مقام طراحی الگوی پیشرفت یا مثلا سیاست ­مداران دولتی در تدوین سیاست­های راهبردی و استرات‍ژیك وقتی نیروهایی را می­ خواهند به كار بگیرند تا از تجربه و تحلیل ­های آنها برخوردار باشند، باید گروه ­های مختلف سیاسی را در كنار خودشان داشته باشند و از نظرات ­شان استفاده كنند تا بتوانند،‌ مجموعه قابل دفاعی عرضه كنند و به هنگام تغییرِ‌ دولت­ها و چرخش قدرت آن مجموعه ­ها پایدار بمانند. ما به لحاظ تاریخی هم در شرایط صلح و آرامش و عدم وجود یك دشمن جدی خارجی هم به یك مجموعه این چنینی نیاز داریم، چه برسد به الان كه فشارهای بین­المللی از چند سو تهدید مان می ­كنند و طبیعی است كه به این موضوع اهتمام بورزیم. در حاشیه همان جلسه دیدار با  رئیس جمهوری، یك جلسه سرپایی با حضور آقایان مرعشی، حداد عادل و چند نفر به صورت «سوكمسیون» گفت وگو كردیم كه صحبت­ مان این بود، با وجود رقابتی كه در انتخابات داریم و باید هم داشته باشیم، اما باید بنشینیم و در یك زمینه ­های مشتركی به یك توافق ­هایی برسیم تا مجلس نظام جمهوری­ اسلامی در یك جایگاه و آستانه رفیعی شكل بگیرد و چهره ­هایی بتوانیم، وارد مجلس كنیم كه توانایی و ظرفیت بالایی داشته باشند.

گفتارنامه: ظاهرا دلِ خوشی از مجلس­ دهمی­ ها ندارید!

اگر چه عزیزان حاضر در مجلس دهم قابل احترام ­اند، اما آیا واقعاً این ظرفیت برون­ داد و خروجی مجلس ­دهم در شان نظام جمهوری­ اسلامی است؟

گفتارنامه: آن هم در شرایطی كه نمایندگان فعلی محصول انتخاباتی به معنای واقعی پر شورهستند.

وقتی كاركرد ۴ ساله مجلس را بررسی می ­كنیم،‌ وقت­ شان را برای مسایل پیش پا افتاده و سطحی تلف می­ كنند كه اصلاً در شان پارلمان نیست. خب!‌ این ناشی از این است كه تك ­تك‌ چهره­ هایی كه در بهارستان حضور دارند، باید از یك توسعه­ مندی و فهم از شرایط آن قدر برخوردار شوند كه خودشان را خیلی درگیر مسایل جزئی نكنند. اینجاست، كه نیاز به گفت و ­گوی دو جریان مهم كشور ضروری به نظر می ­رسد تا بتوانند پیمان­ هایی  با هم ببندند تا بهترین ­های خودشان را وارد كارزار انتخاباتی كنند. حتی می­توانیم، با یك موضع مشترك با نهادهایی مثل شورای ­نگهبان وارد گفت ­و گو شویم و به آن ها متذكر شویم تا در جهت انجام وظایف ملی، این جنبه را هم در نظر بگیرند كه چه كسانی و با چه ویژگی­ هایی باید وارد عرصه انتخاب شده و برای مجلس­ نشینی شانس داشته باشند و بگوییم، این كه كسی چون هیچ كاری را انجام نداده طبعاً سابقه منفی ندارد، الزاماً قافیه به مقصود نیست و طبیعتاً نمی­تواند شایستگی­ برای حضور در نهاد قانون ­گذاری داشته باشد. حتی می ­توان گفت، با تجربه ­هایی كه حتی اشتباه ­ها یا خطاهایی هم در پرونده­ شان درج شده است، به مراتب نسبت به افرادی كه هیچ تجربه­ ای ندارند، گزینه ­های بهتر هستند. چون به هر حال با یك بدیهیاتی آشنا هستند.

گفتارنامه:قبول دارید، مردم ناراضی و حتی عصبانی اند؟

مردم ایران نجابت دارند، اما پشت این تصویر آرام و نجیبانه خودشان اگر نگوییم خشمگین،‌ نگران و دلخور هستند.

گفتارنامه: از این نگرانی و دلخوری، می­تواند انتخاباتی سرد بیرون بیاید؟

ببینید!‌ اصولاً در رقابت­های انتخابات مجلس، انتخاباتی شورانگیز شاهد می­شویم. به دلیل متكثر بودن حوزه­ ها در انتخابات مجلس، انگیزه و اراده­ های متعددی مردم را به پای صندوق­ های رای می ­كشد. اما در  شهرهای بزرگ آثار نگرانی و نارضایتی ملموس می­شود و امكان پایین آمدن مشارکت وجود دارد. به همین دلیل‌،‌ در دوره­ ای نفر اول تهران حدود ۲ و نیم میلیون رای و نفر آخر هم نزدیك یك میلیون رای داشت و در مقطعی هم نفر اول در شهر تهران زیر یك میلیون و نفر آخر هم با حدود ۲۰۰ هزار رای به مجلس راه پیدا كرده است. معلوم است،‌ این اثر به صورت موضعی و محلی خودش را نشان می ­دهد و نوعاً بر می ­گردد به حوزه­ های شهری كه مردم­ در آن جا ناراضی باشند و در این صورت انگیزه ­ای برای رای دادن نخواهند داشت. البته نكته ­ای كه شما اشاره كردید، چیزی نیست كه بخواهیم یا بتوانیم از كنارش به سادگی بگذریم. اتفاقاً شهرهای بزرگ مهم ­تر هستند. در واقع رای شهری، رای مدنی است و  رایی است كه با انگیزه­ های ملی شكل می­گیرد، در حالی كه در مناطق محدودتر، بیشتر بر اساس مطالبات سطح پایین اقدام به رای دادن می­كنند. پس، حالا كه دنبال پارلمانی برجسته و ملی هستیم، باید به رای شهرهای بزرگ توجه زیادی داشته باشیم. آقای خاتمی یك جمله ­ای گفته است كه «شاید دیگر توصیه ما برای رای دادن اثر نكند» سئوال این است، چطور می­ توانیم این وضعیت را جبران كنیم؟ در جواب باید گفت، یكی از راه­ های جبران این است،‌ به جای این كه فقط مردم را به رای دادن ترغیب كنیم، برویم و با نهادهای موثری مثل شورای ­نگهبان وارد فضای گفت ­وگوهای سازنده و انتقادی شویم و به آنها توصیه كنیم،‌ اجازه بدهند آدم ­های شایسته، برگزیده و برجستگان احزاب وارد انتخابات شوند. چون آن هایی كه وارد انتخابات می­شوند، خودشان به لحاظ رای آوری ظرفیتی دارند و این طور نیست كه موجوی بی­ جان باشند و بگوییم، چون در لیست خاتمی قرار دارد، به او رای بدهید. برای رسیدن به این مهم، باید تلاش كرد تا به نتیجه رسید.

گفتارنامه: به نتیجه رسیدن مذاکرات با شورای نگهبان احتمالش چقدر است؟

ما سه گزینه واقع ­بینی، خوش ­بینی و بد بینی را بر سر راه خود می ­بینیم كه واقع ­بینی بر دو ركن دیگر مقدم است. اما اگر قرار باشد، واقع ­بین نباشیم بهتر است، خوش ­بین باشیم. در واقع بد ­بینی موجب انفعال می­شود. باید‌ در قبال شورای­ نگهبان واقع­ بین بوده و این را مطالبه كنیم كه درباره تعیین صلاحیت­ برخی از چهره­ ها، رویكردشان را اصلاح كنند و دغدغه سه دهه اخیر را برای همیشه رفع كنند. چرا که‌ اعمال نظارت استصوابی آن هم با آن شیوه ­ای كه خودشان تعیین می­ كنند، آسیب­ هایی جدی را حداقل به یك جناح كشور(اصلاحات) كه مطمئناً پایگاه اجتماعی بهتری از اصولگرایان دارد،‌ وارد كرده است. مادامی كه این مهم تحقق پیدا نكند، روال بر همین منوال خواهد ماند.

گفتارنامه: برای قدم اول،‌ چه اقدامی صورت گرفته است؟

در مقام گفت و ­گوهای اولیه هستیم و امیدواریم به‌ جنبه­ های عملی هم برسیم.